13 dieta łatwostrawna bogatobiałkowa
Założenia diety:
Energia kcal 2200-2300
Białko g 110
Tłuszcz g 70
Węglowodany
przyswajalne g 280-310
Błonnik
pokarmowy g < 30
Zastosowanie i cel diety
Dieta jest stosowana dla osób:
-wyniszczonych,
– w chorobach nowotworowych,
– w rozległych oparzeniach,
– zranieniach,
– w chorobach przebiegających z gorączką,
– dla rekonwalescentów po przebytych chorobach.
Dieta ma na celu dostarczenie odpowiedniej ilości białka do budowy i odbudowy tkanek ustrojowych, ciał odpornościowych, enzymów, hormonów, białek osocza.
Charakterystyka diety
Omawiana dieta jest modyfikacją diety łatwostrawnej. Polega na zwiększeniu ilości białka do 2g/kg mc., to jest 100-120 g na dobę. Aż 2/3 białka musi pochodzić z produktów zwierzęcych, jak: mleko, ser twarogowy, chude mięsa, chude wędliny, jaja.
Dieta ta powinna dostarczać większą ilość energii ( 2200-2300 kcal).
Tłuszcze pokrywają 25-30 % zapotrzebowania. Znaczna część pochodzi z produktów białkowych. Ilość dodawanego tłuszczu (produkty tłuszczowe ) waha się w granicach 30-40 g.
Węglowodany pokrywają zapotrzebowanie energetyczne w 50-55%.
Sposób przyrządzania potraw jest taki sam jak w diecie łatwo strawnej.
Aby zwiększyć ilość białka w jadłospisie, można dodawać mleko w proszku do potraw (do zaprawiania zup,sosów, do deserów mlecznych, do ciast, napojów). Białkiem jaja lub jajem można wzbogacić potrawy takie jak: budynie, pulpety, rolady mięsne, omlety.
Surówki,desery, a nawet niektóre zupy i potrawy z mąki można wzbogacić o białko z serka homo.
| Produkty i napoje | Zalecane | Zalecane w umiarkowanych ilościach | Przeciwwskazane |
|---|---|---|---|
| Napoje | Mleko z zawartością 2% i poniżej tłuszczu, kawa zbożowa z mlekiem, herbata z mlekiem, słaba herbata, herbata owocowa, ziołowa, soki owocowe, warzywne, napoje mleczno- owocowe, wody niegazowane, jogurt, kefir, maślanka, serwatka | Mocna kawa naturalna, mocna herbata, jogurt pełnotłusty, mleko pełnotłuste | Alkoholowe, kakao, płynna czekolada, wody gazowane, pepsi, coca-cola, lemoniada |
| Pieczywo | Chleb pszenny, suchary, bułki, pieczywo półcukiernicze, drożdżowe, herbatniki | Graham pszenny, pieczywo cukiernicze, chrupki pszenne, pieczywo pszenne razowe z dodatkiem słonecznika i soi | Chleb żytni świeży, chleb razowy, pieczywo chrupkie żytnie |
| Dodatki do pieczywa | Masło, chudy i półtłusty twaróg, serek homogenizowany, ser ziarnisty, pasty serowe, mięso gotowane, chude wędliny, szynka, polędwica z drobiu, chude ryby, ścięte białko jaja, galaretki mięsne, drobiowe, rybne | Miękkie margaryny, tłusty twaróg, ser podpuszczkowy z małą ilością tłuszczu, jaja na miękko, jajecznica, jajko sadzone, parówki cielęce, ryby wędzone, kiełbasa szynkowa, pasztet domowy | Tłuste wędliny, konserwy, salceson, kiszka, pasztetowa, smalec, tłuste sery dojrzewające, sery pleśniowe, ser feta, sery typu fromage, jaja na twardo i smażone z tłuszczem |
| Zupy i sosy gorące | Chudy rosół z cielęciny, z kurczaka, jarzynowe, ziemniaczana, owocowa, krupnik, podprawiane zawiesiną z mąki i mleka, mąki i śmietanki, mleczne Sosy łagodne: koperkowy, cytrynowy, pomidorowy, ze słodką śmietaną | Rosół, kalafiorowa, pieczarkowa, z ogórków kwaszonych, zaprawiane mąką i śmietaną, zaciągane żółtkiem Chrzanowy, musztardowy, zaciągane żółtkiem | Tłuste, zawiesiste na wywarach mięsnych, kostnych, grzybowych, zasmażane zaprawiane śmietaną, pikantne, z warzyw kapustnych, strączkowych Sosy cebulowy i grzybowy |
| Dodatki do zup | Bułka, grzanki, kasza manna, jęczmienna, krakowska, ryż, ziemniaki, lane ciasto, makaron, kluski biszkoptowe | Kluski francuskie, groszek ptysiowy | Grube kasze: pęczak, gryczana, kluski kładzione, łazanki, nasiona roślin strączkowych, jaja gotowane na twardo |
| Mięso ,drób, ryby | Chuda cielęcina, młoda wołowina, królik, kurczak, indyk, chude ryby: dorsz, młody karp, pstrąg strumieniowy, sola, morszczuk, sandacz, flądra, lin, okoń, szczupak, mintaj, potrawy gotowane, pulpety, budynie, potrawki | Wołowina, dziczyzna, chuda wieprzowina, ozorki, płuca, serca, kura, ryby morskie: makrela, śledź, sardynka, karmazyn, potrawy duszone bez obsmażania na tł., pieczone w folii lub pergaminie | Tłuste gatunki: wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, tłuste ryby: węgorz, tłusty karp, łosoś, sum, potrawy smażone z mięsa, drobiu i ryb, pieczone w tradycyjny sposób |
| Potrawy półmięsne i bezmięsne | Budynie z kasz, warzyw, makaronu, mięsa, risotto, leniwe pierogi, tarta z warzywami, z serem, z owocami | Zapiekanki z kasz, warzyw i mięsa, kluski francuskie, makaron z mięsem, kluski ziemniaczane | Wszystkie potrawy smażone na tłuszczu np. placki ziemniaczane, bliny, kotlety, krokiety, bigos, fasolka po bretońsku |
| Tłuszcze | Masło, słodka śmietanka (18%), oleje: olej sojowy, słonecznikowy, rzepakowy, oliwa z oliwek, | Margaryny miękkie, masło roślinne | Smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde |
| Warzywa | Młode, soczyste: marchew, dynia, kabaczki, pietruszka, burak, patisony, seler, pomidory bez skórki, szparagi potrawy gotowane, rozdrabniane lub przetarte, z „wody”, warzywa z dodatkiem tłuszczu, podprawiane zawiesinami, oprószone, surowe soki | Szpinak, kalafior, brokuły, fasolka szparagowa, groszek zielony, sałata zielona, rabarbar, cykoria, drobno starte surówki np. z marchwi, selera, kapusta kiszona w postaci drobno posiekanej surówki | Warzywa kapustne, cebula, czosnek, por, suche nasiona roślin strączkowych, ogórki, brukiew, rzodkiewka, , rzepa, kalarepa w postaci surówek grubo startych, papryka, sałatki z majonezem i musztardą, warzywa marynowane, solone |
| Ziemniaki | Gotowane, pieczone | Smażone na tłuszczu | |
| Owoce | Dojrzałe, soczyste: jagodowe, winogrona bez pestek, cytrusowe, dzikiej róży, brzoskwinie, morele, banany, jabłka pieczone, gotowane | Wiśnie, śliwki, śliwki suszone, namoczone, przetarte ( przy zaparciach), kiwi, melon | Wszystkie niedojrzałe, gruszki, daktyle, czereśnie, orzechy, owoce marynowane |
| Desery | Kisiele, budynie, galaretki owocowe, mleczne, z serka homo, jogurty, kompoty, musy, bezy, suflety, soki owocowe, przeciery owocowe | Ciasta deserowe, lody | Tłuste ciasta, torty, desery z używkami, czekolada, batony, chałwa, desery zawierające kakao |
| Przyprawy | Kwasek cytrynowy, sok z cytryny, cukier, pietruszka, zielony koper, majeranek, rzeżucha, melisa, bazylia, kminek | Ocet winny, sól, pieprz ziołowy, „jarzynka”, „wegeta”, papryka słodka, estragon, tymianek | Ostre: ocet, pieprz, papryka ostra, chili, curry, musztarda, ziele angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa, gorczyca |
Opracowano na podstawie „DIETETYKA Żywienie zdrowego i chorego człowieka”
H. Ciborowska, A. Rudnicka