15 Dieta bezglutenowa
Założenia diety:
Energia kcal 1900-2400
Białko g 80
Tłuszcz g 65
Węglowodany g 380
Zastosowanie diety
– w chorobie trzewnej- celiakii,
– w innych stanach chorobowych zgodnie z zaleceniem lekarza.
Zespół złego wchłaniania występuje wtedy, gdy dochodzi do zniszczenia kosmków jelitowych
przez szkodliwą substancję wprowadzoną do organizmu. Może wystąpić u człowieka w każdym wieku. Najczęściej jednak ujawnia się u dzieci i to u najmłodszych, z powodu niedojrzałości bariery ochronnej błony śluzowej jelit oraz większej przepuszczalności antygenów pokarmowych.
Charakterystyka diety
Z diety należy wykluczyć produkty zbożowe zawierające gluten, czyli pochodzące z pszenicy, żyta, owsa, jęczmienia. Należy je zastąpić produktami z ryżu, kukurydzy, prosa oraz skrobią pszenną.
Wykluczyć potrawy tłuste, smażone, przetwory z mięsa-kaszankę, pasztet, pasztetówkę, konserwy, tłuste wędliny, tłuszcze zwierzęce (poza masłem i śmietaną), kawę zbożową, wody gazowane, ostre przyprawy.
Dieta bezglutenowa powinna być łatwo strawna, bogata w pełnowartościowe białko, z ograniczeniem tłuszczu, bogata w witaminy: A, D,C, kwas foliowy, składniki mineralne, zwłaszcza wapń i żelazo.
Należy zwrócić uwagę na ilość warzyw i owoców, ponieważ likwidują one niedobory witamin z grupy B oraz składników mineralnych (żelaza, selenu, manganu). Produkty zbożowe bezglutenowe są niestety ubogie w wymienione składniki.
W okresie zaostrzenia choroby, kiedy pojawia się biegunka, z diety należy wyeliminować nie tylko gluten, lecz także na kilka tygodni mleko (białko mleka, cukier mleczny) i jego przetwory, a czasem i cukier buraczany. U dzieci mleko zastępuje się wówczas preparatami mlekozastępczymi.
Niedobory białka uzupełnia się większą ilością mięsa z drobiu, wołowiny, cielęciny, królika, ryb.
Wszystkie produkty bezglutenowe powinny być oznaczone międzynarodowym symbolem „przekreślony kłos” albo posiadać napis produkt bezglutenowy.
| Produkty i potrawy | Zalecane | Przeciwwskazane |
|---|---|---|
| Produkty zbożowe | mąka i kasza kukurydziana, skrobia kukurydziana (meizena), mąka i płatki ryżowe, ryż, kleiki ryżowe, kasza i mąka jaglana, mąka sojowa, mączka ziemniaczana, kasza gryczana, szarłat (amarantus), makarony bezglutenowe, komosa ryżowa, sorgo, pieczywo oznakowane jako bezglutenowe, tapioka (z bulw manioku), sago (z palmy sojowej), proso, | mąka: pszenna, żytnia, kasza: manna, jęczmienna, płatki: żytnie, owsiane, pszenne, otręby pszenne, gotowe mieszanki muesli wielozbożowego, orkisz, pszenica durum, pieczywo tradycyjne, kus-kus, |
| Warzywa i owoce | wszystkie owoce i warzywa świeże – surówki, gotowane, soki, napoje (bez dodatku syropu glukozowo – fruktozowego), | większość gotowych dań warzywnych typu – zupy instant, fasolki w sosach, sosy do makaronu, w zaostrzeniu choroby lepiej unikać warzyw kapustnych, cebulowych, strączkowych, ogórków, grzybów, wiśni, gruszek, śliwek, czereśni, |
| Mleko i produkty mleczne | mleko świeże i UHT, kefiry, maślanki i jogurty – bez dodatków, twarogi, sery żółte, pleśniowe, ser biały, | przetwory mleczne z dodatkami zbożowymi np. z muesli, ziarnami zbóż, |
| Mięso, drób, ryby | mięsa chude: kurczak, królik, indyk, cielęcina, wołowina, ryby, wędliny: szynka, polędwica wieprzowa, z drobiu, baleron | mięsa tłuste, konserwy, przetwory mięsne, rybne, drobiowe zawierające w swoim składzie gluten, |
| Cukier i słodycze | w ograniczonej ilości (duża ilość węglowodanów prostych niszczy kosmki jelitowe) – cukier, miód, słodycze bezglutenowe, | słodycze zawierające gluten, syrop glukozowo – fruktozowy, |
| Tłuszcze | oleje roślinne, oliwa z oliwek, margaryny – bez dodatków, masło, śmietanka, | smalec, słonina, boczek, kwaśna śmietana, |
| Przyprawy i inne | łagodne: sól, wanilia, cynamon, majeranek, „jarzynka”, szczypiorek, pietruszka, koperek, sok z cytryny, kwasek cytrynowy, | Ostre: ocet, musztarda, pieprz, ostra papryka, gotowe mieszanki przypraw – w większości zanieczyszczone glutenem, kawa zbożowa, tanie odmiany kawy rozpuszczalnej, niektóre herbaty aromatyzowane, |
Opracowano na podstawie „DIETETYKA Żywienie zdrowego i chorego człowieka”
H. Ciborowska, A. Rudnicka