05 Dieta bogatoresztkowa
Założenia diety:
Energia 2000
Białko 70-85
Tłuszcz 65
Węglowodany
przyswajalne 280
Błonnik pokarmowy > 40
Zastosowanie diety
Dieta ta jest stosowana w zaparciach nawykowych, w postaci atonicznej oraz w zaburzeniach czynnościowych jelit. Celem diety bogatoresztkowej jest pobudzenie motoryki jelit, uregulowanie ich czynności bez stosowania leków farmakologicznych.
Charakterystyka diety
Dieta bogatoresztkowa jest modyfikacją żywienia racjonalnego ludzi zdrowych. Potrawy mogą być przyrządzane różnymi metodami.
Modyfikacja polega na zwiększeniu ilości błonnika pokarmowego frakcji nierozpuszczalnych i płynów.
Błonnik pokarmowy nierozpuszczalny zwiększa masy kałowe, w niewielkim stopniu wiąże wodę, przez mechaniczne drażnienie przyspiesza pasaż jelit, opóźnia hydrolizę skrobi i wchłanianie glukozy, zmniejsza wartość energetyczną diety i daje uczycie sytości.
Otręby pszenne oraz gruboziarniste produkty zbożowe, jak kasza gryczana, kasza jęczmienna, graham, pieczywo razowe, pieczywo chrupkie mają największy wpływ na odruchy defekacyjne.
W diecie bogatoresztkowej ważną rolę odgrywają suszone owoce: śliwki, rodzynki, figi, a także papryka, buraki, które zawierają 5% ligniny i są bardzo skuteczne w zaparciach.
Korzystne działanie na perystaltykę jelit mają również: miód, jogurt, kefir, 1-dniowe mleko ukwaszone, kawa prawdziwa, śmietanka, wody gazowane, kompoty z suszonych śliwek, masło, oliwa z oliwek, oleje, surówki, siemię lniane, buliony, rosoły, potrawy ostro przyprawione.
Dobry rezultat dają chłodne napoje i potrawy. Zaleca się ½ szkl. przegotowanej wody z miodem, namoczone suszone śliwki lub łyżeczkę oliwy lub masła na czczo.
Należy ograniczyć pokarmy zmniejszające perystaltykę jelit: kluski, pieczywo białe, ryż, kasza manna, mąka ziemniaczana, ciastka z kremem, banany. Wykluczyć: mocną herbatę, suszone czarne jagody, wino czerwone wytrawne, suche pożywienie oraz pokarmy powodujące wzdęcia (groch, fasolę, bób, warzywa kapustne).
| Produkty i potrawy | Zalecane | Przeciwwskazane |
|---|---|---|
| Napoje | mleko chude, jogurt, kefir, mleko ukwaszone, maślanka, serwatka, kawa zbożowa, soki owocowe, warzywne, napoje owocowo-mleczne, warzywno-mleczne, herbata owocowa, ziołowa, wody mineralne, woda przegotowana z miodem | napoje czekoladowe, mocna herbata, alkohol, zbyt kwaśne mleko, napar z czarnych suszonych jagód, wytrawne wino czerwone, w dyspepsjach jelit – wody z CO2, kawa naturalna |
| Pieczywo | pieczywo z pełnego ziarna, bułki grahamki, pieczywo chrupkie, pumpernikiel | pieczywo świeże |
| Dodatki do pieczywa | twaróg, chude wędliny drobiowe, chuda szynka, dżemy, marmolada, miód, serek sojowy, pasztet, pasztetowa, masło, margaryna miękka, ryby wędzone chude | wędliny bardzo tłuste, tłuste konserwy |
| Zupy i sosy gorące | mleczne, owocowe, jarzynowe, krupnik, zupy czyste na wywarach mięsnych, grzybowych | zupy z warzyw wzdymających, strączkowych, kapustnych, bardzo tłuste, zawiesiste, na wywarach kostnych, ryżowa, podprawiane mąką ziemniaczaną |
| Dodatki do zup | bułki, grzanki, kasze, ziemniaki, lane ciasto, kluski biszkoptowe, makaron, groszek ptysiowy | ryż, krokiety z kapustą, groch, fasola |
| Mięso,drób, ryby | chude gatunki mięs: cielęcina, konina, schab, królik, indyk, kurczak, gołąb, perliczka, sandacz, szczupak, karp, lin, flądra, dorsz, pstrąg, morszczuk, mintaj, makrela Potrawy gotowane – pulpety, potrawki duszone, pieczone | bardzo tłuste gatunki mięs: wieprzowina, baranina, mięsa smażone w dużych ilościach |
| Potrawy półmięsne i bezmięsne | budynie z mięsa i kasz, z warzyw, makaron z mięsem, z owocami, leniwe pierogi, pierogi z mięsem, z owocami, papryka faszerowana, kluski ziemniaczane, zapiekanki, naleśniki z mięsem, leczo, tarta jarzynowa, lasagne z mięsem i jarzynami | potrawy z fasoli, grochu, z ryżu z dodatkiem mąki ziemniaczanej i warzyw kapustnych |
| Tłuszcze | oleje: słonecznikowy, sojowy, kukurydziany, rzepakowy, oliwa z oliwek, masło, margaryny miękkie- kubkowe | łój, smalec, słonina, margaryny twarde, olej palmowy |
| Warzywa | warzywa świeże, mrożone, buraki, papryka, pomidory, marchew, dynia, szpinak, sałata, pietruszka, seler, rabarbar, warzywa w postaci soków, surówek, gotowane, ziemniaki gotowane, pieczone | suche nasiona roślin strączkowych, pozostałe warzywa kapustne, ogórki świeże ziemniaki smażone w dużej ilości tłuszczu: frytki, krążki, placki |
| Owoce | Świeże, suszone, konserwowane, orzechy włoskie, laskowe, owoce w postaci surówek, soków, gotowane | czereśnie |
| Desery | kompoty, galaretki owocowe, mleczne ,musy, kremy, przeciery owocowe, suflety, sałatki owocowe, ciasta, ciasteczka biszkoptowe, keksy z dodatkiem otrąb, w ogr. ilości tłuste ciasta z dużą ilością żółtek, z masami | kisiele, czekolada, kakao, batony, ciasta z dodatkiem kakao |
| Przyprawy | kwasek cytrynowy, koperek zielony, pietruszka, jarzynka, kminek, majeranek, gałka muszkatołowa, liść laurowy ziele ang., sól 5g/dobę, papryka słodka, pieprz ziołowy, curry, w ogr. ilościach przyprawy ostre | ocet |
Opracowano na podstawie „DIETETYKA Żywienie zdrowego i chorego człowieka”
H. Ciborowska, A. Rudnicka